Ξυπνάς, βάζεις λίγο νερό στο πρόσωπό σου, ντύνεσαι και παίρνεις το λεωφορείο να πας στο πανεπιστήμιο. Λες καλημέρα, και σου απαντάνε «Τάσο, δεν έχω πιει καφέ ακόμα». Όχι τίποτα άλλο να ξέρεις για να μην συνεχίσεις την συζήτηση. Για να είμαι ειλικρινής απέναντί σας δεν πίνω καφέ. Τώρα θα μου πείτε τι να μας πεις εσύ για τον καφέ που δεν πίνεις κιόλας. Θα κάνω ότι μπορώ.
Οι πρώτες λέξεις που σου έρχονται στο μυαλό στη λέξη ξυπνάω είναι ο καφές και το ξυπνητήρι. Τι είναι όμως αυτό που σου προκαλεί αυτή την πρωινή εγρήγορση; τι εννοούμε όταν λέμε εγρήγορση; Σύμφωνα με αρκετά λεξικά η εγρήγορση αποδίδεται ως μια νευρολογική κατάσταση στην οποία ο άνθρωπος από την κατάσταση του ύπνου μεταβαίνει στην ενεργή του καθημερινή κατάσταση. Πώς όμως μια ουσία μπορεί να βοηθήσει στην γρηγορότερη και αποτελεσματικότερη μετάβαση από την μια κατάσταση στην άλλη;
Η καφεΐνη,ναι η μαγική αυτή ουσία, είναι υπεύθυνη για το πρωινό ξύπνημα. Δεν θα αρχίσω όμως ευχάριστα. Παντού στη φύση κάθε ζωντανός οργανισμός έχει την δικιά του άμυνα για να προστατευθεί από τους εχθρούς του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το φυτό από το οποίο προέρχεται ο καφές είναι τοξικό. Η καφεΐνη έχει εντομοκτόνες δράσεις και αντιμετωπίζει τα έντομα που το απειλούν με αυτή την ουσία. Για αυτό την επόμενη φορά που θα πιείτε μια κούπα καφέ σκεφτείτε ότι η κούπα αυτή θα είχε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στα φυτά σας. Άλλα παραδείγματα με ελαφρώς τοξικές ουσίες, είναι το οξαλικό οξύ στα πράσινα λαχανικά και η καψαϊκίνη σε πιπεριές τσίλι. Αν σκεφτεί κανείς το γεγονός ότι καταναλώνουμε 12.000 τόνους καφέ το χρόνο, τα δηλητηριώδη συστατικά στα λοιπά τρόφιμα, είναι πολύ λιγότερα. Καλό είναι λοιπόν να αποφεύγουμε την καφεΐνη.
Πριν από πάνω από 20 χρόνια, ο James Nathanson, επίκουρος καθηγητής νευρολογίας στο Harvard Medical School, ανέφερε ότι σύμφωνα με έρευνες η καφεΐνη σε συνδυασμό με άλλα εντομοκτόνα, αυξάνει την ισχύ τους. Σε ένα πείραμα, μια μικρή δόση καφεΐνης, αύξησε τη δραστικότητα γνωστών φυτοφαρμάκων κατά 10 φορές. Η καφεΐνη φαίνεται να το καταφέρνει αυτό καταστέλλοντας ορισμένα ένζυμα στο νευρικό σύστημα των εντόμων. Στον άνθρωπο, η καφεΐνη έχει χαρακτηριστεί από πολλούς επιστήμονες ως μια νευροτοξίνη. Αυτό σημαίνει ότι σίγουρα δεν είναι «καλή» για τα νεύρα σας.
Εκτός από τοξικό μπορεί η καφεΐνη να θεωριθεί και ως ναρκωτικό. Ψυχοενεργό ναρκωτικό. Τα ναρκωτικά είναι γνωστά για τις εθιστικές τους ιδιότητες καθώς και στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιείτε ως νευρολογικό διεγερτικό με αποτελέσματα όπως προσωρινή ευτυχία και ευφορία όπως ακριβώς και ο καφές. Το γεγονός ότι μπορεί να νιώθετε συμπτώματα στέρησης καφεΐνης, είναι μια προφανής ένδειξη εθισμού. Και καλό είναι να μην είστε εθισμένοι σε τίποτα. Ίσως νομίζετε ότι δεν πίνετε τόσο καφέ, ώστε να εθιστείτε σε αυτόν, αλλά η έρευνα δείχνει ότι μπορεί να ισχύει και το αντίθετο. Μελέτες στο πανεπιστήμιο Johns Hopkins School of Medicine, έδειξαν ότι η χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση καφεΐνης (μόλις ένα μικρό φλιτζάνι καφέ την ημέρα) μπορεί να παράγει γρήγορα συμπτώματα στέρησης.
Τα νευρικά κύτταρα για παράδειγμα είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά πληροφοριών από τον εγκέφαλο προς όλο το σώμα και αντίστροφα. Όλα μας τα ερεθίσματα δηλαδή όπως η όραση, η αφή, ο πόνος, η όσφρηση και άλλα τα αντιλαμβανόμαστε διότι τα νευρικά μας κύτταρα τα μεταφράζουν σε χημικές και ηλεκτρικές διαδικασίες. Μια χημική ένωση η αδενοσίνη είναι νεύρο διαβιβαστής. Όπως δηλώνει και ο τίτλος χρησιμότητάς της η αδενοσίνη μεταφέρει μηνύματα μεταξύ νευρικών κυττάρων. Η σημαντικότερη ίσως δουλειά της αδενοσίνης είναι να μας βάζει για ύπνο. Όταν επέρχεται κούραση και ο άνθρωπος πρέπει να ξεκουραστεί, ο εγκέφαλος (τον οποίο θα ονομάσουμε τα κεντρικά γραφεία) την στέλνει σε νευρικά κύτταρα και εκείνη δένεται σε κάποιους υποδοχείς με αποτέλεσμα τα νευρικά κύτταρα να κλείνουν και να επιβραδύνουν τη λειτουργία τους. Μάλιστα χαλαρώνουν και τα αγγεία για να πηγαίνει περισσότερο οξυγόνο στον εγκέφαλο κατά τον ύπνο. Δυστυχώς για την αδενοσίνη υπάρχει εκεί κάπου έξω στη φύση μια χημική ουσία της οποίας η κεντρική δομή είναι ίδια με αυτή της αδενοσίνης και ακόμα χειρότερα είναι αυτή η κεντρική δομή που λειτουργεί ως το κλειδί για το δέσιμο της αδενοσίνης στους υποδοχείς.
H καφεΐνη λειτουργεί ως πλαστογράφος...εντελώς παράνομα δηλαδή. Και ως παράνομη έχει και πολλά ονόματα. Όταν εμείς καταναλώσουμε ένα ποτήρι καφέ ή τσαγιού λοιπόν, αυτή η κυρία περνά από το στομάχι στο αίμα και από το αίμα στον εγκέφαλο. Όταν φτάσει στις γειτονιές που εργάζεται η αδενοσίνη τότε μη ξέροντας πως βρέθηκε εκεί και τι ρόλο να παίξει, κλέβει τη δουλειά της αδενοσίνης και δένεται χρησιμοποιώντας την μερική ομοιότητά της στους υποδοχείς. Τα νευρικά κύτταρα κλείνουν νομίζοντας ότι έφτασε αλλά δεν επιβραδύνουν αντιθέτως ενεργοποιούνται περισσότερο. Και τα αγγεία φυσικά δεν χαλαρώνουν όπως με την αδενοσίνη. Αποτέλεσμα της ενεργοποίησης είναι η έκκριση άλλων διαβιβαστών. Ντοπαμίνη και σεροτονίνη είναι 2 από αυτές . Αυτή η έκκριση προκαλεί και τα ωραία συναισθήματα που συνοδεύουν τη χρήση του ναρκωτικού μας και είναι σε αυτά που βασίζονται και άλλα γνωστά ναρκωτικά. Όταν στα κεντρικά μάθουν για τη παρεξήγηση χαλίφης στη θέση του χαλίφη ετοιμάζουν το σώμα για μάχη ή τρέξιμο. Και το μεγάλο όπλο σε αυτές τις περιπτώσεις λέγεται αδρεναλίνη. Η αδρεναλίνη διαστέλλει τις κόρες των ματιών, συσφίγγει τους μυς, ανεβάζει τους παλμούς, προκαλεί μεγαλύτερη παραγωγή γλυκόζης από το συκώτι. Ότι χρειάζεται το σώμα δηλαδή για μάχη ή τρέξιμο. Να βλέπει καλύτερα, να είναι πιο δυνατό, να έχει περισσότερη ενέργεια.
Οι άνθρωποι διαφέρουν πολύ στην ευαισθησία τους στην καφεΐνη. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα ένα «γονίδιο αργού μεταβολισμού»: τα άτομα με αυτό το γονίδιο αποβάλλουν την καφεΐνη πιο αργά . Μια πρόσφατη επιδημιολογική μελέτη έδειξε ότι σε άτομα με αυτή την κατάσταση η κατανάλωση καφέ συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο για μη μοιραίο καρδιακό επεισόδιο, δείχνοντας ότι η καφεΐνη μπορεί να παίζει ρόλο σε αυτήν τη συσχέτιση. Εκτός όμως από καρδιακό επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει στη πιο ήπια μορφή αργού μεταβολισμού ταχυπαλμία , πονοκεφάλους και ναυτία.
Εάν πρέπει να διαλέξετε κάτι, η καφεΐνη είναι σίγουρα καλύτερη από το αλκοόλ, τη νικοτίνη, ή τα ναρκωτικά. Επίσης, η καφεΐνη, αποτελεί συστατικό σε πολλά παυσίπονα, για να αυξήσει την ταχύτητα και την ισχύ τους και το γεγονός αυτό, μειώνει την συνολική χρήση του φαρμάκου. Θα μπορούσαμε πάντως να επιλέξουμε εναλλακτικές λύσεις με λιγότερη ή καθόλου καφεΐνη, που κάνουν καλό στην υγεία, όπως το πράσινο τσάι, τα ροφήματα από βότανα, οι φυσικοί χυμοί κ.ά. Ο καφές έχει επίσης μερικά σημαντικά κοινωνικά οφέλη: τα καταστήματα καφέ σε όλο τον κόσμο, εκπληρώνουν μια καθολική επιθυμία να συναναστρεφόμαστε και να μιλάμε και αποτελούν μια μικρή όαση χαλάρωσης. Η συνέχεια για την καφεΐνη σε επόμενο άρθρο.
Πηγή: www.clickatlife.gr, iefimerida.gr,openscience.gr
Από τον Αναστάσιο Μπαλατσούκα
