Πόσα like έχω; Να την ανεβάσω αυτή τη φωτογραφία; Είναι εντάξει τα μαλλιά μου; Ίσως θα μπορούσα να αυξήσω τις ώρες που αφιερώνω στο γυμναστήριο! Αυτό θα βάλω σήμερα, είναι σίγουρο πως θα μιλούν όλοι για εμένα! Μμ, σιγά εγώ το κάνω καλύτερα! Μπορεί να απομακρύνθηκε από εμένα αλλά δεν φταίω ΕΓΩ για αυτό! Αυτός έχει το ίδιο κούρεμα με εμένα αλλά δεν του πάει! Είμαι τέλειος και δεν πρόκειται να αλλάξω για κανέναν! Μπορώ να κάνω τα πάντα τέλεια! Πόσο καλός “παίζει” να είμαι; Πιστεύω πως κανείς δεν είναι σαν και εμένα! Ξέρω να παίζω ποδόσφαιρο καλύτερα από όλους!
Αυτές είναι μερικές προτάσεις που αρκετά άτομα του σύγχρονου κοινωνικού συνόλου τις χρησιμοποιούν για την έκφραση της υπεροψίας που τους κυριαρχεί. Συνήθως τις “πετούν” με αδιάφορο και ταπεινό ύφος με σκοπό τον έπαινο και τον θαυμασμό. Επιδιώκουν, την ένταξή τους σε “ανωτέρου” επιπέδου ομάδες και τις περισσότερες φορές, να είναι το επίκεντρο αυτής, με την εμφάνιση, τα επιτεύγματα και τις αντιλήψεις του, περιφρονώντας τις απόψεις των υπολοίπων.Όλοι ξέρουμε ποιος ήταν ο Νάρκισσος. Ήταν ένας ωραίος νέος της Βοιωτίας, γιος της Νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού. Υπάρχουν πολλές εκδοχές του μύθου αυτού. Σύμφωνα με την γνωστότερη παράδοση ο ωραίος Βοιωτός νέος, απασχολημένος να θαυμάζει την άριστη σωματική του διάπλαση στις όχθες του ποταμού, στα νερά αυτού, δεν έδωσε καμία προσοχή στον έρωτα της νύμφης Ηχούς η οποία συνεχώς τον καλούσε. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η μεν φωνή της Ηχούς να εξασθενεί ώστε ν' ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές και στο τέλος να σβήνει, ο δε Νάρκισσος να πεθαίνει θαυμάζοντας τον εαυτό του στο νερό του ποταμού που το χρησιμοποιούσε ως κάτοπτρο.
Στην ψυχολογία υπάρχει η έννοια του ναρκισσισμού. Δεν είναι μια νέα διαταραχή της προσωπικότητας, αλλά απλούστατα “μεταλλάχτηκε”, εξαπλώθηκε και εξαπλώνετε ραγδαία από την εποχή της δημιουργίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Χρησιμοποιείται από επιστήμονες ψυχολόγους για να χαρακτηρίσουν την εμμονή του ατόμου να προβάλει το εγώ του παίρνοντας την έννοια του υπέρμετρα εγωκεντρικού. Οι νέοι και οι έφηβοι, (κυρίως άνδρες, αλλά και γυναίκες) παρουσιάζουν συχνότερα συμπτώματα ναρκισσισμού. Τα άτομα που πάσχουν όμως από τη συγκεκριμένη διαταραχή δεν παραδέχονται και δεν είναι καν σε θέση να σκεφτούν πως πάσχουν από αυτή. Ποια όμως είναι τα χαρακτηριστικά τους και τι είναι αυτό που τους οδηγεί σε αυτή τη διαταραχή;
Σίγουρα είναι υπερόπτες. Σίγουρα είναι εγωιστές, ισχυρογνώμονες αλλά ταυτόχρονα εξαρτημένοι από την γνώμη των άλλων. Έχουν αυξημένη επιθυμία ταύτισης με πρότυπα που προβάλουν συνήθως τα ΜΜΕ (τραγουδιστές, ηθοποιοί, αθλητές, καλλιτέχνες κ.α.). Ασχολούνται συνεχώς με την εξωτερική τους εμφάνιση. Τα άτομα με τα οποία συναναστρέφονται είναι εναλλάξιμα. Έχουν φίλους μόνο για την παρέα τους και την κάλυψη των δικών τους εγωκεντρικών αναγκών. Σε περίπτωση απώλειας των “φίλων” τους είναι έτοιμοι να τους ξεχάσουν και να αρχίσουν γρήγορα την αντικατάστασή τους. Έχουν σαφώς μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους. Χαρακτηρίζονται από ένα αίσθημα παντοδυναμίας. Επίσης αρνούνται να πάρουν την ευθύνη των πράξεών τους , είναι επικριτικοί και κατηγορούν έμμεσα η άμεσα μόνο τους άλλους. Ενώ φαίνονται δυναμικοί, στην πραγματικότητα είναι “σαλιγκάρια”. Που αν καταφέρεις να βγάλεις το περιελιγμένο όστρακό τους θα ανακαλύψεις ένα τελείως διαφορετικό άνθρωπο.
Τα τελευταία 10 περίπου χρόνια ο αριθμός των χρηστών των “social media” αυξάνονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Έχουν γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητάς μας. Με αρχηγό τους το Facebook , twitter, instagram, my space κ.α. αποτελούν μια ή ίσως την πιο σύγχρονη αιτία ναρκισσισμού, στο πλαίσιο της εξωτερικής εμφάνισης, δημιουργώντας ταυτόχρονα τις προαναφερθείσες συμπεριφορές. Ενισχύουν την επιθυμία της αυτοπροβολής. Σκεφτείτε την ικανοποίηση που νιώθετε όταν η φωτογραφία που δημοσιεύσατε μαζεύει αρκετά “μου αρέσει”, φυσιολογικό είναι ύστερα να αυξάνεται συνεχώς αυτή η επιθυμία. Βέβαια η “καινούρια” έννοια του ναρκισσισμού έχει μεγάλη σχέση με την “παλαιότερη” όμως διαφέρουν στα αίτια που τις προκαλούν. Το κύριο αίτιο του ναρκισσισμού στη σημερινή εποχή είναι η κοινωνική δικτύωση , ενώ πριν την ανακάλυψη των μέσων αυτών ήταν η έλλειψη αγάπης και η ηθική μείωση δημιουργώντας ένα αδύναμο άτομο, χωρίς όμως να αποκλείουμε την ύπαρξη τους και στην σημερινή του έννοια.
Οι ναρκισσιστές όμως μπορεί να βγάζουν προς τα έξω τον καλύτερό τους εαυτό αλλά στην πραγματικότητα είναι ευαίσθητοι και εύθραυστοι. Όταν νιώθουν πως ο κοινωνικός τους περίγυρος δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους για εκτίμηση, σεβασμό και έπαινο τότε μπορεί να αλλάξει εύκολα η εκτίμηση για τον εαυτό τους. Επίσης ένα αδύναμο σημείο του υπερόπτη είναι η ανακάλυψη της ανικανότητας του απέναντι στην αντιμετώπιση κάποιου προβλήματος ή της αδυναμίας του να κάνει κάτι ιδιαίτερο που κάνει κάποιος άλλος, “κατώτερος” από αυτόν. Όμως η αχίλλειος πτέρνα του είναι ο φόβος του απέναντι στην αρνητική κριτική των άλλων καθώς νομίζει πως αρχίζουν να καταλαβαίνουν το πραγματικό του πρόσωπο. Ζούμε στον κόσμο της εικόνας, είναι γεγονός. Πλέον η εξωτερική μας εμφάνιση αποτελεί το όπλο που διαθέτουμε για την προβολή της καλύτερης εικόνας του εαυτού μας στους έξω. Προσοχή όμως, αποτελεί μόνο το όπλο, την εικόνα… ένα όπλο για να ολοκληρωθεί χρειάζεται σφαίρες. Άραγε φαίνετε σε ένα όπλο από μακριά αν έχει σφαίρες; Όπλο είναι το magnum (μικρό όπλο) αλλά όπλο είναι και το sniper (μεγάλο όπλο). Ποιο όμως στην πραγματικότητα μπορεί να νικήσει, αν το μόνο όπλο που έχει σφαίρες είναι το magnum ; η απάντηση είναι προφανής.
Στο πλαίσιο της κοινωνίας μας πρέπει να αποκτάς πρώτα εσωτερική ομορφιά και ύστερα εξωτερική. Άλλωστε οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έλεγαν « νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ», βάζοντας μπροστά το νου και ύστερα το σώμα. Αργότερα ο Ιησούς είπε «Όποιος εξυψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί». Το να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με ανθρώπους, που κατά την άποψή μας είμαστε υπέρτεροι αυτών σε ορισμένα σημεία, είναι μεγάλος πειρασμός και δουλεύει έτσι ώστε να μας αποσπάσει από την ταπείνωση και να μας ρίξει στην υπερηφάνεια και τον εγωισμό.
Κατά τη γνώμη μου πρέπει να αποδεχτούμε την νέα ζωή. Τη ζωή της εικόνας. Προσωπικά μου αρέσει. Το απλό ενδιαφέρον για την εικόνα που βγάζουμε προς τα έξω, οδηγεί τα άτομα σε μια υγιή οδό αυτοβελτίωσης . Αυτό που δεν μου αρέσει είναι οι ακρότητες (π.χ. πλαστικές, χρήση αναβολικών, ναρκισσιστικές συμπεριφορές κ.α.). Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στη ζωή είτε είναι όμορφοι, άσχημοι, κοντοί, ψηλοί, παχύσαρκοι… οι ναρκισσιστές λοιπόν αγνοούν αυτή την ιδεολογία και προσπαθούν να γίνουν όσο γίνεται πιο αρεστοί, με πραγματικό σκοπό την κάλυψη του αληθινού εαυτού τους. Ζήσε ελεύθερα. Συμφιλιώσου με τον εαυτό σου. Μην κρέμεσαι από τα χείλη των άλλων. Βγες στη σκηνή και παίξε τον εαυτό σου, με το δικό σου σενάριο. Πράξε ανάλογα, για να αναδείξεις την αληθινή σου προσωπικότητα. Σκέψου, ο Νάρκισσος στο τέλος πεθαίνει. . .
Μπαλατσούκας Αναστάσιος
